శివసాగర్‌ పట్టణానికి 3 కిలోమీటర్ల దూరాన వున్న రంగ్‌ఘర్‌ ఎంతో చారిత్రక ప్రాధాన్యత గల నిర్మాణం. అహోం రాజుల రాయల్‌ ప్యాలెస్‌ ఉన్న తలాతల్‌ ఘర్‌ నుంచి 5 నిమిషాల్లో కాలినడకన ఇక్కడికి చేరుకోవచ్చు. అహోం రాజులు కట్టించిన ప్రత్యేకమైన ఈ ఆంఫిథియేటర్‌ (క్రీడా విన్యాసాలు ప్రదర్శించే వేదిక) అప్పటి వారి రాజ్యవైభవానికి ప్రతీక. అహోం రాజులు క్రీడలు తిలకిస్తూ ఆనందించే వేదికగా వినియోగించిన ఈ స్థలం... ప్రఖ్యాత రోమన్‌ కొలోసియంను పోలివుంటుంది. రంగ్‌ఘర్‌ అహోం రాజుల కాలంనాటి రెండంతస్తుల పెవిలియన్‌. దీని నిర్మాణపరమైన గుణగణాలు ఎంతో విలక్షణమైనవి. భారీ స్తంభాలపై నిర్మించిన ఈ కట్టడం పై కప్పు నేటి సాంకేతిక విజ్ఞానాన్ని సైతం అబ్బురపరుస్తుంది. ఈ నిర్మాణ వైభవంలో ఇస్లాంపరమైన ప్రభావం కనిపిస్తుంది. భవనం బాహ్య అలంకరణలో భాగంగా ఒక అపురూపమైన విలాస నౌక ఉంది. అహోం రాజులు స్థానికంగా దొరికే వివిధ రకాల సామాగ్రిని దీని నిర్మాణం కోసం ఉపయోగించారు.
అంటుకునే స్వభావ గల ఒక రకమైన వరిధాన్యం (బోరాచాల్‌), గుడ్లును రంగ్‌ఘర్‌ నిర్మాణానికి వాడడం విశేషం. రంగ్‌ఘర్‌ నిర్మాణం పూర్తయి కొన్ని వందల ఏళ్ళ గడిచిన తరువాత కూడా బోరాచాల్‌ ఇప్పటికీ తాజా స్థితిలో మనకు దర్శనమివ్వడం విశేషం. ఇప్పటి భవంతిని అహోం రాజు ప్రమతా సింఘా, క్రీశ 1744-1750 మధ్యకాలంలో ఈ అద్భుత కట్టడాన్ని నిర్మించాడు. రాజకుటుంబాలతో కలిసి ఆయన వివిధ రకాల క్రీడలు ఈ రంగ్‌ఘర్‌లో వీక్షించేవారు. ఇక్కడ రంగలీ బిహు (అహోంలో జరిగే పెద్ద పర్వదినం) సందర్భంగా పక్షుల పోటీలు, దున్నపోతుల పోటీల వంటి రకరకాల పోటీలను నిర్వహించేవారు. క్రీడా ప్రదర్శనలను నిర్వహించే ఇంత పెద్ద ఆంఫిథియేటర్‌ భారత్‌లోనే కాదు, ఆసియాలోకెల్లా ఇదే అతి పురాతనమైనది కావడం గమనార్హం. 2007లో గౌహతిలో జరిగిన జాతీయ క్రీడలకు రంగ్‌ఘర్‌ను అధికారిక లోగో గా ఉపయోగించారు.
హైదరాబాద్‌ నుంచి పర్యాటకాభివృద్ధి సంస్థ ఏర్పాటు చేసిన ప్రత్యేక బస్సు ప్రతి శుక్రవారం రాత్రి 9:30 గంటలకు బయలుదేరుతుంది. మరుసటి రోజు తెల్లవారు జామున 5:30 - 6:00 గంటల మధ్య భద్రాచలం చేరుకుంటుంది. అక్కడే హరిత హోటల్‌లో బస. శబరీ నదీ స్నానం, కొండపై కొలువైన భద్రాద్రి రాముని దర్శనం ఉంటుంది. అనంతరం అక్కడి నుంచి 70 కిలోమీటర్ల మేర బస్సులో ప్రయాణం. పర్ణశాల, ఇతర స్థానిక పర్యాటక కేంద్రాల సందర్శనాన్ని పర్యాటకాభివృద్ధి సంస్థ ఏర్పాటు చేస్తుంది.
180 మందిని తీసుకెళ్లే సామర్థ్యం ఉన్న ఈ బోటులో సుమారు రెండున్నర గంటల మేర ప్రయాణం నిజంగా ‘హరిత’మయమేనని అనిపిస్తుంది. ఎందుకంటే... పచ్చగా అలరారే దట్టమైన అడవుల మధ్య పాయగా చీలిన గోదావరి అలలపై ఈ పడవ పర్యాటకులను తీసుకెళ్తుంది. సూర్యాస్త మయం వేళ, బంగారు రంగులో మెరిసిపోయే గోదావరి నదీ జలాలు, పర్వతాల బారుల వెనుక అస్తమించే సూర్యు డిని తిలకించడం ఓ అద్భుతమే..!
కొల్లూరు నుంచి రెండు కిలోమీటర్ల దూరంలో పాపికొండల మధ్య వెలసిన పేరంటాల పల్లి శైవక్షేత్రం సందర్శన ఉంటుంది. ఏటా కార్తికమాసం, శివరాత్రి పర్వదినాల సమయంలో ఈ శైవక్షేత్రానికి భక్తుల తాకిడి అధికంగా ఉంటుంది. పేరంటాల పల్లి నుంచి హరితలోనే తిరుగు ప్రయాణం ఉంటుంది. లాంచీలో పోచవరం, అక్కడి నుంచి మళ్లీ పర్యాటకాభివృద్ధి సంస్థ బస్సులో భద్రాచలం చేరుకుంటారు. పాపి కొండల ప్రయాణం మిగిల్చే మధు రానుభూతులతో హైదరాబాద్‌కు ప్రత్యేక బస్సులో తిరుగు ప్రయా ణం అవుతారు. ఇది జీవితంలో మరిచిపోలేని విహారంగా మగిలిపోతుంది.
ఇక్కడ ఉన్న 58 అడుగుల బాహుబలి (గోమఠేశ్వరుడు) విగ్రహం దేశంలోని జైన తీర్థంకరుల, శ్రమణుల విగ్రహాలన్నింటిలోకి పెద్దది. క్రీశ 983వ సం వత్సరంలో చాముండరాయ అనే మంత్రి గోమఠేశ్వరుని విగ్రహాన్ని ఇంద్రగిరి పర్వతంపై చెక్కించినట్లు చారిత్రక కథనం. దీనికే గోమఠేశ్వరుని ఆలయంగా వాడుక. ఇక్కడ ఆలయం కట్టడం, విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించడం జరగలేదు. కొండ చివరి భాగంలో విగ్రహం మలిచారు. బాహుబలిగా పిలిచే గోమఠేశ్వరుని విగ్ర హాన్ని చెక్కడంలో శిల్పి అర్త్సమేణి కనబరచిన నైపుణ్యం స్వయంగా చూడాల్సిం దే. ధ్యానంలో బాహుబలి ముఖం ప్రశాంతతకు చిహ్నంగా, సర్వం త్యజించిన వ్యక్తి ముఖంలో కనిపించే నిర్వేదాన్ని చక్కగా మలిచారు. ద్యానంలో శిలగా మారిన మనిషి చుట్టూ చెట్లు అల్లుకుపోయినట్లు బాహుబలి భుజాల చుట్టూ చెట్ల తీగలు, ఆకులను అద్భుతంగా చెక్కారు. విగ్రహం కాలిగోళ్ళు వాటి చుట్టూ ఉండే చర్మం గీతలు సహజంగా ఉన్నట్లు చాలా స్పష్టంగా చెక్కారు. మనం విగ్రహం దగ్గర నిలబడితే బాహు బలి పాదం ఎత్తుకు సరిపోతాం.
గోమఠేశ్వరుడు జైనమతం అవలంభించి ధ్యానముద్రలోకి వెళ్ళడానికి ఒక కథ వాడుకలో ఉంది. బాహుబలిగా పిలిచే గోమఠేశ్వరుడు ఋషబుని కుమారుడు (రామాయణంలో శ్రీరాముని వంశానికి మూల పురుషుడు ఋషబుడని ఉంది.) ఇతడికి ఇద్దరు భార్యలు. రాజ్యాన్ని పిల్లలందరికీ సమానంగా పంచాడు. పెద్ద భార్య పెద్ద కొడుకు భరతునికి రాజదాని కోసల పట్టణాన్ని అప్పగించి మిగిలిన కొడుకుల రాజ్యభారం బాధ్యత కూడా అప్పగించాడు. భరతునికి రాజ్యాన్ని విస్తరించాలన్న కోరిక కలిగింది. తమ్ముళ్ళందరిపై దండయాత్ర చేశాడు. బాహుబలి మినహా అందరూ రాజ్యాన్ని భరతుని వశం చేసి తపస్సు చేసుకోవడానికి తండ్రి వద్దకు వెళ్ళిపోయారు. అన్న దురాక్రమణ సహించలేని బాహుబలి భరతుని ఎదిరిస్తాడు. స్వతహాగా శాంతికాముకుడైన బాహుబలి యుద్దంలో అనవసరమైన ప్రాణనష్టాన్ని వద్దని ద్వంద్వ యుద్దం చేసి గెలుస్తాడు. భరతుడిని చేతులతో పైకెత్తి నేలకు కొట్టబోయి, అంతలోనే పునరాలోచనలో పడతాడు. ఇహపరమైన సుఖాల కోసం పాపపు పనులు చేయడం ఎందుకని భరతుని వదిలివేసి, రాజ్యాన్ని అతడికే అప్పగించి తపస్సు చేసుకోవడానికి వెళ్ళిపోతాడు. ఇంద్రగిరి కొండపై బాహుబలి తపస్సు చేసి మోక్షం పొందిన ప్రాంతంలోనే దేవాలయ నిర్మాణం జరిగినట్లు భావిస్తారు.
మన దేశంలో బౌద్దజైన మతాలు రెండూ దాదాపుగా ఒకే సమయంలో ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చినప్పటికీ బౌద్దం వ్యాపి చెందినంతగా జైనం విస్తృతం కాలేదు. జైన మతంలో సన్యాసులు పాటించిన నియమాలు మరీ కష్టమైనవి కావడంతో దీన్ని ఆచరించడానికి ఎక్కువ మంది ముందుకు రాలేదు. కఠిన నియమాల కారణంగానే శ్వేతాంబరులు, దిగంబరులు అని రెండు వర్గాలుగా విడిపోయారు. శ్వేతాంబరులు ఉత్తర భారతదేశంలో కొన్ని చోట్ల ఉన్నారు. వీరు సంసార జీవితం కొనసాగిస్తారు. దిగంబరులు సన్యాసులు. వీరు దైవ చింతనలో ఉంటూ శరీరాన్ని ృశింప చేసి నిర్యాణం పొందే దీక్షలో ఉంటారు.
